Steven Gerrard: Thật sự là cầu thủ đẳng cấp ngôi sao?

Cần phải nói rõ rằng Ferguson không hề có ý hạ thấp Gerrard. Ông vẫn thừa nhận tài năng của Gerrard là hàng đầu Premier League – nếu ông cho rằng Gerrard chỉ cỡ làng nhàng thì tại sao M.U của ông lại muốn có được Gerrard? Ở đây, ý của Ferguson là Gerrard không phải ở đẳng cấp “top, top player” như những Zidane, Maradona…Nhưng “đẳng cấp” là gì? Liệu có thể nói một cách chung chung “anh A, anh B rất đẳng cấp”, hoặc “đẳng cấp nhà vô địch đã giúp đội A, đội B…”. Một cầu thủ có rất nhiều những phẩm chất khác nhau, một đội bóng đạt được chiến thắng nhờ nhiều yếu tố chứ không phải là vì một cái “đẳng cấp” lửng lơ như vậy.

Nếu xét về những phẩm chất cá nhân thì Gerrard đúng là ở hàng “đẳng cấp thế giới”. Hiếm có ai toàn diện được như Gerrard. Anh có sức bền tuyệt vời, có thể bao sân không mệt mỏi, có thể chạy suốt 90 phút với cường độ cao. Anh sút rất tốt, có thể ghi bàn từ những cú sút xa (screamer) tuyệt đẹp, có thể tạt bóng, treo bóng rất chuẩn, có thể đánh đầu và không chiến không thua kém bất kì ai. Ở Gerrard còn toát lên phẩm chất của một người thủ lĩnh hết mực trung thành với đội bóng, với phong cách dũng cảm, không bao giờ chùn bước, luôn làm gương cho đồng đội, giúp kéo cả đội đứng dậy và đi tới chiến thắng – chắc hẳn không ai quên đêm Istanbul huyền thoại năm 2005. Stevie G là người hiệp sĩ cho Liverpool và đội tuyển Anh – một hiệp sĩ toàn diện, xuất sắc và dũng cảm nhất mà The Kop lẫn Tam sư có thể có được. Điều này có lẽ ai cũng biết.

Steven Gerrard. Ảnh: Internet

Tuy nhiên, nếu xét về ý thức chiến thuật của Gerrard thì chỉ có thể nói một chữ “kém”. Không tự nhiên mà Arrigo Sacchi chỉ trích Gerrard là “không biết chơi bóng đá”. Vốn bắt đầu sự nghiệp thi đấu chuyên nghiệp ở vị trí tiền vệ phòng ngự, sự toàn diện trong kĩ năng của Gerrard càng ngày càng trở nên rõ ràng hơn, và thế là Gerrard trở thành một tiền vệ trung tâm box-to-box. Anh chạy khắp sân, sẵn sàng chuồi bóng rồi ngay lập tức băng lên mạnh mẽ về phía khung thành đội bạn, đẩy Liverpool lên phía trên. Tuy vậy, ý thức chiến thuật của Gerrard lại chưa bao giờ được hoàn thiện cả, do bị thúc đẩy phải trưởng thành quá nhanh. Kết quả là chúng ta có một Stevie G bao sân nhưng không định hướng, không biết bọc lót các khoảng trống, không thể giữ vị trí, không thể bình tĩnh luân chuyển bóng mà chỉ chăm chăm với những đường bóng dài đậm chất Hollywood – có thể đôi lúc anh thành công và được tất cả vỗ tay khen ngợi, nhưng thường thì những đường chuyền như thế làm đội nhà bị mất bóng và mất đà tấn công. Như vậy thì không thể nào coi là cầu thủ “đẳng cấp thế giới” được. Thật trớ trêu thay, hình ảnh của Gerrard cũng chính là hình ảnh của đội tuyển “hàng đầu thế giới” Anh: lạc hậu, không hiểu và không thể thực hiện được các kĩ chiến thuật tiến bộ, chỉ chăm chăm vào lối chơi “hiệp sĩ” “chạy và sút” giàu thể lực, tốc độ, trực diện, chỉ cần biết lao lên với tốc độ 100 km/h mà không cần nghĩ tới cái gì khác.

Vì vậy mà Rafael Benitez rất ngại xếp anh ở vị trí tiền vệ trung tâm. Rafa nhận định “Gerrard chạy quá nhiều”. Trong đêm Istanbul 2005, Gerrard xuất phát ở vị trí tiền vệ trung tâm cùng Alonso và hai người không thể nào chống cự với Milan, liên tiếp để lộ khoảng trống phía sau lưng cho Milan khai thác – phải tới hiệp 2, khi Hamann vào sân và Liverpool đổi sang chơi 3-5-1-1, Gerrard được đẩy lên cao và từ đó mới có cơ hội để chơi xuất sắc. Sau này, Rafa đẩy Gerrard sang cánh phải nhằm tránh mất tuyến giữa, và cuối cùng đã tìm được vị trí hoàn hảo cho Gerrard: tiền vệ tấn công, chơi ngay phía sau tiền đạo cắm Torres, để cho Alonso và Mascherano canh giữ tuyến giữa mà vừa lợi dụng khả năng tấn công trực diện của Gerrard, tạo với Torres cặp đôi tấn công rất lợi hại. Còn ở đội tuyển Anh, Capello cũng nhận ra điều tương tự và quyết định không xếp Gerrard cùng Lampard (một cầu thủ có thiên hướng tấn công khác) vì sẽ không có ai có thể phòng ngự được – thay vào đó ông đẩy Gerrard ra trái, cho phép anh dạt vào trong kết hợp với Rooney và xếp một cầu thủ có thiên hướng phòng ngự (dù không phải là tiền vệ phòng ngự đích thực) là Barry bên cạnh Lampard.

Gerrard bây giờ đã khác: anh chơi lùi xuống, cặp với một đối tác phòng ngự hơn ở tuyến giữa (thường là Lucas) và chuyền bóng, điều nhịp tốt hơn. Gerrard trở nên tốt hơn và đáng tin cậy hơn về mặt chiến thuật – nhưng thật đáng tiếc, phải tới khi gánh nặng tuổi tác bắt đầu đè nặng lên vai, khi mất đi những sức mạnh, thể lực, tốc độ, Gerrard mới buộc phải thay đổi để trở nên như hiện tại. Ý thức vị trí của anh chưa hẳn là đã tốt, nhưng đến bây giờ, tư duy chiến thuật của Gerrard đã tiến bộ hơn nhiều – tất nhiên là phải có cái giá của nó.

Như Sacchi đã nói: “Sức mạnh, nhiệt huyết, kĩ thuật, thể hình, tất cả đều quan trọng. Nhưng chúng không phải là mục đích, mà là phương tiện. Chúng giúp bạn đạt được mục đích là dùng sức của mình phục vụ cho tập thể đội bóng, điều này làm cho cá nhân bạn lẫn cả đội bóng mạnh mẽ hơn”. Vậy thì Gerrard có phải là “top, top player” không? Theo cá nhân tôi, có lẽ là không. Lại theo Arrigo Sacchi: “Gerrard là một người chơi đá bóng đẳng cấp, nhưng có lẽ không phải cầu thủ đẳng cấp”.