Ký Sự Xã Hội: " Đêm Giáng Sinh ấm áp tình người"

---

SoiKeo.com - Không khí mừng ngày lễ Giáng sinh đang tràn ngập tràn khắp phố phường. Không chỉ ở khu vực các nhà thờ, mà hầu hết các cửa hàng, cửa hiệu, các trung tâm thương mại, người ta chăng đèn kết hoa, trang trí cây thông và những hình ảnh mang đậm không khí của một lễ Noel. Lễ Giáng sinh ở Việt Nam giờ đây cũng được chào đón không khác so với ở các nước khác.

Công giáo cũng như bất cứ tôn giáo nào ở Việt Nam đang đồng hành cùng dân tộc, sự phát triển trong đời sống của đồng bào Công giáo không nằm ngoài sự phát triển của dân tộc Việt Nam – đó là nội dung cuộc trò chuyện giữa phóng viên Đại Đoàn Kết với PGS.TS Ngô Hữu Thảo - Viện Nghiên cứu Tôn giáo và tín ngưỡng (Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh).

Không khí Noel ấm áp, an lành tràn ngập mọi nẻo đườngẢnh: HOÀNG LONG

Thưa ông, những năm gần đây, không khí đón mừng Giáng sinh đã trở thành niềm vui chung của mọi người dân, không phân biệt tôn giáo. Vậy ông có thể nói gì về hiện tượng này?

Đúng vậy. Hiện tượng này không chỉ diễn ra ở Việt Nam mà còn khá phổ biến trên thế giới. Ở Việt Nam đây là một dịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người Công giáo và ngoài Công giáo. Trong ngày này, ngoài dự lễ, xem văn nghệ tại nhà thờ thì người già nhận được những câu chúc mừng tốt đẹp nhất, trẻ em có món quà, lá thư từ Ông già Noel, còn những đôi bạn trẻ tặng quà lưu niệm cho nhau... Theo tôi, Lễ Giáng sinh là một nét đẹp văn hóa, vừa mang tính truyền thống lại vừa hiện đại. Có thể nói, Lễ Giáng sinh đã và đang góp phần thiết thực để đồng bào Công giáo đoàn kết, hòa nhập cùng dân tộc và làm phong phú thêm bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam thời kỳ đổi mới, hội nhập. Mặt khác cũng cho thấy, dân tộc Việt Nam đã tỏ rõ tinh thần đoàn kết, không phân biệt các tôn giáo và phản ánh đúng tinh thần tôn giáo đồng hành cùng dân tộc.

Thưa ông, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn chủ trương không phân biệt tôn giáo, mọi tôn giáo đều bình đẳng như nhau. Vậy qua nghiên cứu, theo ông, hiện nay, Công giáo đang có vị trí như thế nào trong đời sống tín ngưỡng ở Việt Nam?

Đảng và Nhà nước ta luôn nhất quán chính sách tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật. Là một tôn giáo ngoại sinh du nhập vào Việt Nam từ giữa thế kỷ XVI và đã trải qua nhiều thăng trầm trong lịch sử đất nước, có khi dữ dội, song đến nay, nước ta phát triển, đẩy mạnh hội nhập quốc tế đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho các tôn giáo nói chung và cho đạo Công giáo nói riêng hoạt động và phát triển.

 

Với hơn 6 triệu tín đồ, Công giáo có mặt ở hầu hết các địa phương, vùng miền trong cả nước, đã và đang có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Có thể khẳng định, Công giáo có một vị trí đáng kể, không chỉ trong đời sống tâm linh người Việt, mà còn là một bộ phận quan trọng, bên trong, không thể tách rời với dân tộc, đất nước Việt Nam; sự phát triển của đồng bào Công giáo không nằm ngoài sự phát triển của quốc gia dân tộc Việt Nam, cũng như sự thành công của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Cuộc sống của đồng bào Công giáo cùng với sự phát triển của Việt Nam những năm qua có gì khác biệt với các tôn giáo khác không, thưa ông?

Hòa cùng nhịp sống của dân tộc, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước, đời sống của nhân dân ta đã được cải thiện đáng kể, trong đó có đồng bào Công giáo. Giống như đồng bào các tôn giáo khác, tín đồ Công giáo có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và phát triển toàn diện, cả đạo với đời.

Nhưng không khó khăn để nhận thấy rằng, trong vùng có đông đồng bào Công giáo, có rất ít các tệ nạn xã hội xảy ra, như nghiện hút, rượu chè, cờ bạc, mê tín dị đoan, rất nhiều gia đình là gia đình văn hóa. Đây chính là, tôi không nói là khác biệt, mà là trội hơn, so với các tôn giáo khác và với cộng đồng không có tôn giáo. Ủy ban đoàn kết Công giáo Hà Nội cho biết, năm 2010 phát động "Phong trào xây dựng gia đình Công giáo văn hóa chào mừng ngàn năm Thăng Long – Hà Nội”, trong đồng bào Công giáo ở Thủ đô đã có 84 tập thể, cá nhân được Trung ương và thành phố khen thưởng; 85% – 93% gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa; 75% xứ đạo tiên tiến...

Còn nếu gọi là khác biệt của cộng đồng Công giáo so với các tôn giáo khác, theo tôi là ở: các thiết chế xã hội - tôn giáo ngay tại cơ sở rất phong phú, đa dạng và hoạt động có hiệu quả thiết thực, đó là các Ban hành giáo xứ - họ đạo, các hội đoàn Công giáo. Các tổ chức này giúp cho giáo dân, từ cá nhân đến cộng đồng sinh hoạt đạo hàng ngày; là môi trường giáo dục, đoàn kết gắn bó tín đồ theo giới, theo tuổi tác và những năm gần đây rất quan tâm giúp nhau trong sản xuất, như tổ chức tín dụng cho vay vốn phát triển sản xuất... Như vậy, chức năng của các tổ chức đó của Công giáo không chỉ dừng lại ở đời sống tôn giáo, mà còn trong cả lĩnh vực xã hội, giáo dục và kinh tế. Do đó, nó cũng đòi hỏi việc quản lý nhà nước đối với tôn giáo cần có sự quan tâm nhiều hơn.

Thưa ông, 30 năm sau Thư chung 1980, Công giáo và đời sống Giáo dân ở Việt Nam có gì khác với tinh thần "Là Hội Thánh trong lòng dân tộc Việt Nam, chúng ta quyết tâm gắn bó với vận mạng quê hương, noi theo truyền thống dân tộc hoà mình vào cuộc sống hiện tại của đất nước”?

Thư chung năm 1980 của Hội đồng Giám mục Việt Nam là một thông điệp quan trọng không chỉ đối với Giáo hội mà còn có ý nghĩa xã hội to lớn. Đối với những người Công giáo yêu nước thì tinh thần trên vừa là mục tiêu, vừa là động lực để họ đồng hành cùng dân tộc trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội, giữ vững an ninh, quốc phòng, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Nói một cách khác, đó chính là tinh thần "Kính Chúa Yêu Nước”.
  

Thưa ông, trong tình hình hiện nay, ông có cho rằng, còn có lúc, có nơi, có một bộ phận rất nhỏ người Công giáo chưa thực sự hành xử theo đúng tinh thần đó?

Đúng vậy. Như trên đã nói, đại bộ phận giáo dân Công giáo thực hiện tốt tinh thần Thư chung năm 1980, luôn sống "tốt đời đẹp đạo”, nhưng bên cạnh đó, có một số ít người chưa thực sự hành xử đúng theo tinh thần đó. Họ hoạt động vi phạm pháp luật, thậm chí có người bị các thế lực chính trị xấu lợi dụng. Những người này đang làm tổn hại đến khối đại đoàn kết toàn dân tộc, ảnh hưởng không tốt đến phương châm sống "tốt đời, đẹp đạo”, tới quan hệ tốt đẹp giữa Nhà nước và Giáo hội cũng như tới quan hệ giữa Việt Nam và Vatican đang trên đà phát triển.

Nhưng tôi tin, nếu chúng ta thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật, tăng cường công tác vận động quần chúng tín đồ thì tình hình đó sẽ được khắc phục một cách căn bản.

Thưa ông, về phía Nhà nước, với tư cách một chuyên gia nghiên cứu về tôn giáo, ông có đề nghị cần có điều chỉnh gì về chính sách tôn giáo để mọi tôn giáo đều đồng hành cùng dân tộc?

Chính sách tôn giáo của Việt Nam được xây dựng, bên cạnh cơ sở lý luận mác – xít và tư tưởng Hồ Chí Minh về tôn giáo, thì điều rất quan trọng là nó được dựa trên cơ sở thực tiễn của quốc gia và quốc tế. Vì thế, trong khi thực tiễn luôn có sự vận động biến đổi thì chính sách tôn giáo cũng có yêu cầu phải điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tiễn.

Hiện nay, để mọi tôn giáo tiếp tục đồng hành cùng dân tộc với một chất lượng mới và cao hơn trước, chắc chắn chính sách tôn giáo của Nhà nước ta sẽ phải bổ sung, điều chỉnh ở nhiều nội dung, dựa trên những quan điểm căn bản. Các quan điểm đó đã có trong Nghị quyết Trung ương 7, khoá IX, về công tác tôn giáo và theo tôi, nên nhấn mạnh đó là: một, cần nhận thức và khẳng định tôn giáo là văn hóa, như Chủ tịch Hồ Chí Minh trước đây (trong: Nhật ký trong tù - Mục đọc sách) và sau này, UNETSCO đã quan niệm và hai, đồng bào tôn giáo là một bộ phận quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời là nguồn lực hùng hậu để phát triển đất nước.

Theo đó, cần xây dựng chính sách văn hóa đối với tôn giáo, trong đó có cơ chế, quy định cụ thể nhằm khai thác những giá trị tích cực của mỗi tôn giáo để đóng góp cho sự phát triển đất nước; giữ gìn, tạo sự đồng thuận giữa những giá trị thiêng liêng của Dân tộc và của Tôn giáo. Như vậy, trong khi nhà nước đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân thì cũng có những yêu cầu rất cao để đồng bào các tôn giáo đóng góp nhiều hơn cho sự nghiệp phát triển đất nước, dân tộc Việt Nam.

---