Hồ sơ bóng đá: Vì sao thành phố Glasgow sản sinh ra nhiều HLV giỏi?

---

SoiKeo.com - Với việc David Moyes trở thành HLV trưởng của một CLB vĩ đại như Man United, Scotland đã giới thiệu với thế giới thêm một chiến lược gia xuất sắc nữa. Chính xác hơn, phải thay từ “Scotland” bằng “Glasgow”.

Hàng chục HLV và ba huyền thoại

Mùa giải 2012/13, có tới 20% số CLB tại Premier League được dẫn dắt bởi những chiến lược gia người Scotland, và con số này còn có thể tăng cao hơn nữa nếu Neil Lennon chính thức thay thế Tony Pulis trên băng ghế huấn luyện ở Stoke City từ mùa giải sau. Nhưng đó chưa phải là tỷ lệ kỷ lục: mùa bóng trước, đã có lúc 7/20 đội nằm dưới sự chỉ đạo của các HLV đến từ phía Bắc bức tường Hadrian - ranh giới giữa Anh và Scotland - nổi tiếng. Bên cạnh những cái tên lừng lẫy như Sir Alex Ferguson hay Moyes thì Scotland còn đóng góp thêm Owen Coyle (khi đó là HLV trưởng Bolton), Paul Lambert (Norwich City), Kenny Dalglish (Liverpool), Steve Kean (Blackburn) và Alex McLeish (Aston Villa). Đáng nói hơn, trong số này có tới 6 người Glasgow – thành phố rộng chưa đầy 200 km2 và chỉ có xấp xỉ 600.000 dân. Để so sánh, số HLV người Anh làm việc ở Premier League trong hai mùa giải gần nhất đều chỉ là 4.

Muốn thành HLV giỏi, hãy đến Scotland!

Không chỉ chiếm ưu thế về số lượng, những người Glasgow còn áp đảo về chất lượng. Kể từ năm 1986 đến nay, ba cư dân Glasgow là Alex Ferguson, Kenny Dalglish và George Graham đã đoạt tổng cộng 18 chức VĐ ở hạng đấu cao nhất trong bóng đá Anh, tức gấp... 9 lần số danh hiệu của các chiến lược gia bản địa (Howard Wilkinson với Everton năm 1987 và Howard Kendall với Leeds năm 1992). Ferguson cũng cùng với Jock Stein và Sir Matt Busby tạo thành “bộ ba huyền thoại” ở đấu trường châu lục: năm 1967, Stein giúp Celtic trở thành CLB đầu tiên của Vương quốc Anh giành được Cúp C1, và chỉ một năm sau đó thì đến lượt Busby đưa M.U lên đỉnh châu Âu. Bên cạnh chiếc Cúp C1 năm 1968, M.U còn 5 lần đăng quang ở giải VĐQG dưới thời Busby – một thành tích cực kỳ đáng nể nếu xét đến việc đội chủ sân Old Trafford đã mất đến hơn nửa đội hình chính thức trong thảm họa máy bay rơi ở Munich năm 1958. Vậy, bỏ qua những yếu tố mang tính ngẫu nhiên, điều gì đã giúp Scotland nói chung và Glasgow nói riêng không ngừng cho ra lò những chiến lược gia xuất sắc?

Giáo dục tốt như Scotland

Suốt thời kỳ cách mạng công nghiệp vào thế kỷ 18-19, Scotland từng là trung tâm công nghệ, trí tuệ và mậu dịch của châu Âu và chất lượng giáo dục ở đây hiện vẫn được đánh giá rất cao dù trình độ công nghệ của Scotland không còn được như trước. Vì thế, UEFA đã lựa chọn Largs (bờ biển phía Tây Scotland) làm nơi tổ chức các khóa học cấp bằng HLVchuyên nghiệp và tất nhiên là các HLV Scotland được hưởng lợi rất lớn. Không chỉ thu lượm được kiến thức, họ còn hình thành thói quen tư duy về bóng đá. Bản thân Sir Alex Ferguson lấy chứng chỉ hành nghề khi mới 24 tuổi, khi vẫn đang đá cho Dunfermline, và bắt đầu nghĩ về chiến thuật thi đấu ngay cả trong các bữa ăn: “Tôi tưởng tượng đĩa muối là trung vệ, đĩa hạt tiêu là hậu vệ cánh phải, đĩa tương ớt là tiền đạo…. cứ thế, tôi sẽ lên kế hoạch cho các tình huống” – ông nhớ lại. 

Tosh Mc Kinlay, một cựu tuyển thủ Scotland, thì kể: “Những HLV giỏi trên khắp thế giới đều tập trung ở đây. Khi tôi 16 hay 17 tuổi gì đó, tôi được yêu cầu làm quân xanh trong một bài tập. Bạn biết buổi tập đó được hướng dẫn bởi ai không? Fabio Capello, Arrigo Sacchi, đó là chưa kể đến Alex Ferguson”. Với những người thầy xuất chúng như thế thì các HLV Scotland không tiến bộ mới lạ, bởi như Mark McGhee, cựu HLV trưởng Leicester City, mô tả thì “các giảng viên trong khóa học luôn khuyến khích chúng tôi suy nghĩ một cách mới mẻ, vượt ra ngoài những định kiến thông thường”. Theo chiều ngược lại, người Anh vốn nổi tiếng là không quan tâm đến việc đào tạo kỹ năng huấn luyện: chuyện các đội bóng ở Premier League bổ nhiệm một cầu thủ kiêm luôn vai trò HLV không phải là hiếm, và BTC giải đấu thậm chí không yêu cầu các HLV phải có chứng chỉ hành nghề cho đến khi UEFA can thiệp.

Tinh thần thép Glasgow

Tuy nhiên không phải khu vực nào của Scotland cũng sản sinh ra được các HLV giỏi. Edinburg là thủ đô Scotland và là thành phố lớn thứ nhì Vương quốc Anh sau London, nhưng dân cư ở đây chủ yếu thuộc tầng lớp trung lưu và kiếm sống bằng nghề tài chính hay giáo dục. Đối với dân trung lưu, cricket hay bóng bầu dục mới là những môn thể thao hấp dẫn nhất và họ khó có thể hòa nhập với giới bóng đá – nơi hầu hết các cầu thủ đến từ tầng lớp lao động. Trong khi đó, một thành phố công nghiệp với các ngành nghề chính là đóng tàu và khai mỏ như Glasgow lại là mảnh đất lý tưởng để tình yêu bóng đá nảy sinh. Glasgow là một trong hai thành phố ở châu Âu sở hữu 3 SVĐ có sức chứa trên 50.000 chỗ (cùng với Istanbul, nhưng thủ đô Thổ Nhĩ Kỳ có dân số gấp 22 lần Glasgow).

Công việc trong các nhà máy ở Glasgow là cực kỳ nặng nhọc, nhưng nó cũng rèn luyện cho Glaswegians (từ lóng để chỉ dân Glasgow) ý chí sắt đá và tinh thần tập thể cao độ, những phẩm chất cực kỳ hữu ích với các HLV bóng đá. Khi được hỏi về bí quyết thành công của những chiến lược gia quê Glasgow, Sir Alex tiết lộ: “Glaswegians lớn lên trong một điều kiện rất khắc nghiệt, thời tiết lúc nào cũng ẩm ướt, rét buốt. Nhưng họ vẫn đóng ra những con tàu tốt nhất thế giới. Với ý chí mạnh mẽ như thế, có điều gì mà Glaswegians không làm được?”. Ferguson có lẽ hơi quá lời, nhưng rõ ràng mẫu HLV có gốc gác là dân lao động như ông sở hữu một lợi thế rất lớn trong việc quản trị những “cái tôi” lớn cũng như động viên tinh thần các cầu thủ. Không phải ngẫu nhiên mà những ngôi sao đầy cá tính như Steve Bruce, Eric Cantona, Wayne Rooney hay Cristiano Ronaldo đều sợ ông thầy một phép, và các cầu thủ M.U luôn sẵn sàng chiến đấu đến chết vì Fergie.

Vì thế, có lẽ tương lai của M.U dưới tay David Moyes không quá bất ổn như nhiều người vẫn lo ngại. Giống như Ferguson, Moyes cũng đến từ Glasgow và cũng xuất thân từ tầng lớp lao động nghèo (cha của ông là đồng nghiệp với ông thân sinh ra Sir Alex trong một nhà máy đóng tàu ở Govan), nên Moyes cũng chia sẻ những giá trị văn hóa tương tự với người tiền nhiệm. Ngoài ra, trái ngược với Ferguson, chiến lược gia 50 tuổi còn rất giỏi sử dụng dữ liệu thống kê vào việc xây dựng chiến thuật, thể hiện qua lối đá như được lập trình của Everton những năm qua. Tóm lại, ngoại trừ sự thiếu thốn kinh nghiệm ở đấu trường châu lục thì có thể coi Moyes là một bản nâng cấp của Fergie, và cho dù việc tái lập kỳ tích của Sir Alex là điều hầu như bất khả thi thì ít nhất Moyes cũng có thể giữ M.U nằm trong top những CLB mạnh nhất nước Anh cũng như châu lục.

---