George Weah: Tận hiến vì bóng đá và giấc mộng chính trường

George Weah: Tận hiến vì bóng đá và giấc mộng chính trường

Ông từng về… nhì trong cuộc bầu cử tổng thống Liberia năm 2005 và hiện là ứng cử viên cho chức danh phó tổng thống trong cuộc bầu cử năm nay. Và cho dù thất bại, Weah vẫn sẽ theo đuổi giấc mơ trở thành tổng thống trong cuộc bầu cử kế tiếp. Ông mới 45 tuổi, hãy còn là “ngôi sao trẻ” trên chính trường.

Khởi đầu không đến nỗi tồi

George Weah chấm dứt sự nghiệp cầu thủ vào năm 2003, dưới màu áo CLB Al Jazira của UAE. Đấy cũng là lúc Liberia chấm dứt cuộc nội chiến đã kéo dài suốt 14 năm. Chỉ 2 năm sau, người ta đã thấy ngôi sao bóng đá Weah xuất hiện trong cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên tại nước này. Weah dẫn đầu trong vòng 1 của cuộc bầu cử, nhưng vào giai đoạn “play-off”, Weah lại thua nữ đối thủ Ellen Johnson Sirleaf. Chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2005 giúp Sirleaf trở thành người phụ nữ đầu tiên đứng đầu một quốc gia châu Phi qua con đường bỏ phiếu.

George Weah(trái) trong cuộc bầu cử

40,6% số phiếu trong vòng bầu cử quyết định hồi năm 2005. Con số ấy nói lên một sự khởi đầu không đến nỗi tồi của cựu danh thủ bóng đá Weah trên hoạn lộ chính trường. Dĩ nhiên, không thể cho rằng Weah là ứng cử viên nặng ký ở thời điểm ấy. Việc Sirleaf vừa được trao giải Nobel Hòa Bình cách đấy vài ngày đủ cho thấy đối thủ này “nặng ký” cỡ nào. Năm nay, Weah lại quyết ứng thí, nhưng có thay đổi về mặt chiến thuật. Ông chỉ ứng cử ghế phó tổng thống, trong liên minh với ứng viên tổng thống Winston Tubman - một “con nhà nòi” trong lĩnh vực chính trị. Ngay lập tức, liên minh Tubman – Weah trở thành đối thủ số 1 của tổng thống sắp hết nhiệm kỳ Sirleaf.

Cuộc bầu cử tổng thống Liberia năm 2011 đã diễn ra một cách tốt đẹp trong ngày 11/10 vừa qua. Trong lúc chờ đợi kết quả, chúng tôi xin được giới thiệu kỹ hơn về một bức chân dung xưa nay ít khi xuất hiện của George Weah: chân dung của một chính khách thay vì một ngôi sao bóng đá đã được cả thế giới biết đến.

Giữ hết và hy sinh tất cả

Giữ hết không phải là tham. Có lúc, Weah giữ hết tất cả các cương vị quan trọng trong bóng đá Liberia, đơn giản vì nền bóng đá vừa nghèo vừa tan nát vì nội chiến này không có ai đủ tài năng và tài chính để cáng đáng những vị trí quan trọng. Ở vòng loại World Cup 2002, Weah vừa là giám đốc kỹ thuật của LĐBĐ, vừa là HLV trưởng ĐTQG, vừa trực tiếp xỏ giày ra sân và mang băng đội trưởng. Khi ấy, Weah cũng chính là… nhà tài trợ của đội. Ông chi tiền mua vé máy bay trong những trận đấu trên sân đối phương, tiền vé cho các tuyển thủ Liberia ở đất khách quê người về nước khoác áo đội tuyển, chịu cả chi phí để đội có đủ giày tốt, quần áo tươm tất.

Tóm lại, khái niệm “giữ hết” (các chức danh quan trọng) cũng đồng nghĩa với khái niệm “hy sinh tất cả” (những gì ông có thể hy sinh cho đội tuyển). Vấn đề không chỉ là bỏ tiền túi để cùng đồng đội tham gia vòng loại World Cup cho đủ lệ. Đội tuyển Liberia của Weah đã tiến thật sát đến thành công lịch sử. Cuối cùng, họ chỉ thua đúng 1 điểm so với đội giành vé dự VCK là Nigeria (lúc bấy giờ Nigeria là đội bóng số 1 châu Phi). Weah không chỉ hy sinh sự giàu có của mình vì ĐTQG, ông còn chấp nhận trở thành mục tiêu của những lời sỉ vả, những cơn mưa đá từ những đám cổ động viên thất vọng. Nhà của bố mẹ Weah ở ngoại ô Monrovia bị dân chúng phá tan hoang và gia đình ông phải lầm lũi trốn chạy trong đêm tối.

George Weah khi còn khoắc áo AC Milan

Đấy là những câu chuyện cảm động của 10 năm trước. Weah là “thánh sống” trong làng bóng đá Liberia? Hay từ hồi ấy, ông đã khôn ngoan dọn sẵn con đường chính trị, đã gieo sẵn những gì sau này ông có thể gặt, đã vun đắp giấc mơ tổng thống hoặc phó tổng thống từ khi còn đang chơi bóng? Không dễ kết luận. Weah không chỉ dùng tiền túi để trang trải cho ĐTQG (và chiếm thiện cảm của công chúng). Ông còn có hẳn đài phát thanh và kênh truyền hình riêng ở Liberia trước khi chính thức tuyên bố tranh cử tổng thống.

Người Liberia không cần học vấn!

Rõ ràng, điểm yếu của Weah khi ông tranh cử tổng thống hồi năm 2005 là kinh nghiệm trên chính trường và một khoảng trống thấy rõ về mặt trình độ. Weah có thể vươn lên đẳng cấp ngôi sao hàng đầu thế giới chỉ bằng tài năng chơi bóng thuần túy. Để lãnh đạo cả một đất nước thì đấy lại là chuyện khác. Nhưng vì sao một Weah mà ai cũng thấy rõ là không thể trang bị đầy đủ kiến thức cần có của một tổng thống lại dẫn đầu ở vòng 1 và cạnh tranh tương đối ngang ngửa ở vòng bầu cử cuối cùng?

Khi ấy, một trong những thủ lĩnh của phe ủng hộ Weah - chiến binh Emmanuel Toe, từng tham gia vào cuộc nội chiến 14 năm - có câu bình luận đáng ghi nhận: “Học vấn ư? Chúng tôi đã quá chán ngán về những con người đầy học vấn rồi. Ở đất nước này, học vấn chỉ để giúp họ vơ vét của nhân dân nhanh hơn, nhiều hơn. Liberia chẳng được chút lợi lộc gì từ phía những người tài cao học rộng”. Cũng khó mà biết, bao nhiêu trong con số 40,6% cử tri Liberia bỏ phiếu cho Weah có cùng suy nghĩ như vậy.

Nhưng rút cuộc, Weah cũng đã nhận ra cái khoảng trống đầy bất lợi về kiến thức của mình. Bây giờ, ai mà hỏi về bằng cấp, Weah sẽ trưng ra ngay những chứng chỉ về kinh doanh, quản lý của trường đại học DeVry ở Miami (Mỹ), hoặc bằng quản lý thể thao của trường đại học Parkwood (Anh). Việc chuyển mục tiêu sang ghế phó tổng thống, đứng chung với ứng viên tổng thống Winston Tubman, cũng cho thấy Weah đã có kinh nghiệm hơn, không ngoan hơn. Tất cả những gì Weah còn thiếu, Tubman có đủ. Vậy, Tubman là ai, có hy vọng gì? Ông ta chỉ cần vắn tắt: “Weah chọn tôi, bấy nhiêu là đủ nói lên tất cả”.

GEORGE WEAH VÀ CHỖ ĐỨNG TRONG LỊCH SỬ BÓNG ĐÁ

Các nhà báo trên khắp thế giới đã bầu chọn vào năm 1996: Pele là cầu thủ vĩ đại nhất Nam Mỹ, Franz Beckenbauer xuất sắc nhất châu Âu, còn George Weah là cầu thủ số 1 châu Phi trong thế kỷ 20.

Một vị trí quan trọng khác trong lịch sử, khi tuần báo France Football mở rộng phạm vi bầu chọn “Quả bóng vàng châu Âu” vào năm 1995, chọn bất cứ cầu thủ nào thi đấu trên sân cỏ châu Âu chứ không phân biệt quốc tịch, thì Weah lập tức trở thành người đầu tiên đoạt giải. Đến nay, vẫn chưa có cầu thủ châu Phi nào khác đoạt “Quả bóng vàng”. Cũng trong năm 1995, Weah còn trở thành cầu thủ châu Phi đầu tiên (và duy nhất cho đến nay) đoạt danh hiệu “Cầu thủ xuất sắc nhất thế giới” của FIFA.

Ngoài ra, ông còn đoạt giải cầu thủ xuất sắc nhất thế giới 1995 của Onze Mondial (giải Onze vàng) và 3 lần là cầu thủ hay nhất châu Phi (1989, 1994, 1995). Weah sinh ngày 1/10/1966. Từ năm 1988 đến năm 2001, ông chinh chiến trên sân cỏ châu Âu dưới màu áo các đội Monaco, Paris SG, AC Milan, Chelsea, Manchester City và Marseille.